Nastawy zaworów termostatycznych – co znaczy 3 na głowicy (tabela)

Cyfry na głowicy termostatycznej nie oznaczają mocy grzania, tylko temperaturę w pomieszczeniu, przy której zawór się zamknie. To rozróżnienie decyduje o tym, czy ogrzewanie działa oszczędnie, czy grzeje na przemian za mocno i za słabo.

Tabela: nastawa a temperatura

Odstęp między kolejnymi cyframi to około 4°C, a między kreskami pośrednimi około 2°C. Ustawienie „3 z kreską" daje więc mniej więcej 22°C.

Wartości są orientacyjne i różnią się nieco między producentami — ale reguła „3 = około 20°C" sprawdza się praktycznie w każdej głowicy sprzedawanej w Polsce.

Największy mit: „5 grzeje szybciej"

Nie grzeje. Głowica jest regulatorem dwustanowym z proporcjonalnym przymykaniem, a nie kranem mocy. Zawór jest otwarty tak długo, jak pomieszczenie jest chłodniejsze od nastawy — przy nastawie 3 i temperaturze 15°C zawór jest otwarty maksymalnie, dokładnie tak samo jak przy nastawie 5.

Różnica polega tylko na tym, kiedy się zamknie: przy 20°C czy dopiero przy 28°C. Ustawienie „5, żeby szybciej się nagrzało" kończy się więc jedynie przegrzaniem pokoju i wyższym rachunkiem — czas nagrzewania jest identyczny.

Nastawa głowicy kontra nastawa wstępna zaworu

To dwie różne rzeczy, mylone nagminnie:

Nastawa wstępna służy do hydraulicznego zrównoważenia instalacji: grzejniki blisko kotła dostają mniejszy przepływ, a te na końcu obiegu większy — inaczej pierwsze grzeją, a ostatnie zostają zimne, niezależnie od ustawienia głowic. Wartości wynikają z obliczeń projektowych, więc nie zmienia się ich „na czuja".

Jeżeli w domu jeden pokój uparcie nie chce się nagrzać mimo głowicy na 5 — problemem jest prawie zawsze równoważenie (nastawa wstępna albo powietrze), a nie głowica.

Typowe błędy montażu i użytkowania

1. Głowica zabudowana lub zasłonięta — schowana za zasłoną, w obudowie grzejnika albo za meblem mierzy temperaturę powietrza z ciasnej wnęki. Ta jest wyższa niż w pokoju, więc zawór zamyka się za wcześnie i pokój jest chłodny mimo wysokiej nastawy. W takich miejscach stosuje się głowicę z czujnikiem zdalnym.
2. Głowica skierowana pionowo do góry przy grzejniku pod parapetem — ciepłe powietrze znad grzejnika omywa czujnik. Głowica powinna być ustawiona poziomo, wypływem od grzejnika.
3. Zakręcanie na zero w nieużywanych pokojach — pozornie oszczędne, w praktyce wychładza ściany i sprzyja wykraplaniu wilgoci na chłodnych przegrodach. Bezpieczne minimum to nastawa 2 (16°C), w pomieszczeniach z wilgocią więcej.
4. Nieotwarcie głowic latem — trzpień zaworu, który stoi wciśnięty pół roku, potrafi się zapiec i jesienią grzejnik zostaje zimny. Na koniec sezonu ustaw wszystkie głowice na maksimum — to najtańsza czynność serwisowa w całym domu.
5. Głowica na grzejniku w pomieszczeniu z termostatem pokojowym — jeśli termostat steruje kotłem z tego samego pokoju, głowica na tym grzejniku powinna być otwarta maksymalnie (albo zastąpiona zaworem odcinającym). Inaczej dwa regulatory walczą ze sobą.

Głowice termostatyczne a pompa ciepła i podłogówka

• Pompa ciepła pracuje najefektywniej przy stałym, dużym przepływie i niskiej temperaturze zasilania. Masowe pozakręcanie głowic zmniejsza przepływ, podnosi temperaturę powrotu i psuje regulację. W instalacjach z pompą ciepła zostawia się głowice szeroko otwarte, a temperaturą steruje krzywa grzewcza.
• Podłogówka ma własną regulację (siłowniki na rozdzielaczu, termostaty pokojowe) i bezwładność liczoną w godzinach — kręcenie nastawami z dnia na dzień nie ma tam sensu. Właściwe temperatury opisaliśmy w tekście o temperaturze zasilania podłogówki.

Częste pytania

Co oznacza nastawa 3 na głowicy termostatycznej?

Około 20°C w pomieszczeniu — to typowa nastawa dla salonu i pokoju dziennego. Zawór będzie otwarty, dopóki temperatura nie osiągnie tej wartości.

Ile stopni to nastawa 2?

Około 16°C. Dobra wartość dla sypialni i korytarza; niższa temperatura nocą sprzyja zresztą lepszemu snu.

Czy ustawienie 5 nagrzeje pokój szybciej?

Nie. Przy zimnym pomieszczeniu zawór jest w pełni otwarty niezależnie od tego, czy ustawisz 3, czy 5. Różnica dotyczy tylko momentu zamknięcia — nastawa 5 po prostu przegrzeje pokój do 28°C.

Co oznacza gwiazdka (płatek śniegu)?

Ochronę przed zamarzaniem — około 6–7°C. Zawór otworzy się dopiero, gdy w pomieszczeniu zrobi się naprawdę zimno. To ustawienie na czas dłuższej nieobecności zimą, nie na co dzień.

Czym jest nastawa wstępna zaworu?

Regulacją przepływu przez konkretny grzejnik, ustawianą raz podczas hydraulicznego równoważenia instalacji (pierścień pod głowicą, skala zwykle 1–7). Nie należy jej mylić z cyframi na głowicy ani zmieniać bez obliczeń.

Dlaczego jeden grzejnik jest zimny mimo głowicy na maksimum?

Najczęściej: powietrze w grzejniku (odpowietrz), źle dobrana nastawa wstępna, zapieczony trzpień zaworu (po lecie) albo zamulony grzejnik. Zdejmij głowicę i sprawdź, czy trzpień daje się wcisnąć i sam wraca — jeśli stoi, to jest właśnie przyczyna.

Czy zakręcać grzejniki w nieużywanych pokojach?

Nie do zera. Zostaw nastawę 2 (16°C) — chroni to przed wychłodzeniem przegród i wykraplaniem wilgoci, a różnica w kosztach względem pełnego zakręcenia jest niewielka.

Podsumowanie

Cyfry to temperatura, nie moc: 2 ≈ 16°C, 3 ≈ 20°C, 4 ≈ 24°C, gwiazdka ≈ 6°C. Ustawienie 5 nie przyspiesza nagrzewania — zmienia tylko moment zamknięcia zaworu. Nastawy głowicy nie myl z nastawą wstępną zaworu, która odpowiada za równoważenie instalacji. I otwórz wszystkie głowice na lato, żeby trzpienie się nie zapiekły.

Zobacz też: moc grzejników płytowych, krzywa grzewcza – jak ustawić, ciśnienie w instalacji CO oraz kalkulator zapotrzebowania na ciepło.