Rury calowe na mm – tabela przeliczeń DN, cale i gwinty G

Rura „pół cala" nie ma 12,7 mm — i na tym nieporozumieniu wykłada się każdy, kto pierwszy raz dobiera złączki. Calowe oznaczenia rur to umowne nazwy handlowe odziedziczone po starych rurach stalowych, w których cal opisywał kiedyś prześwit, a nie średnicę zewnętrzną. Ta ściąga zbiera przeliczenia DN → cal → mm dla wszystkich popularnych materiałów oraz wymiary gwintów rurowych G.

Stal (rury gwintowane) — podstawowa tabela DN / cal / mm

DN (diamètre nominal) to umowny prześwit w mm — do niego odnoszą się projekty i kalkulator średnicy rur.

Gwinty rurowe G (BSP) — wymiary rzeczywiste

Gwint calowy rurowy G ma średnicę zupełnie inną niż sugeruje nazwa. G1/2 to nie 12,7 mm, tylko prawie 21 mm:

Oznaczenia na złączkach: GW — gwint wewnętrzny (mufa), GZ — gwint zewnętrzny (nypel). Redukcja „GZ 3/4 × GW 1/2" ma z jednej strony gwint zewnętrzny 3/4", z drugiej wewnętrzny 1/2". Gwint walcowy (G) uszczelnia się na pakułach, taśmie PTFE lub nici; gwint stożkowy (R) dokręca się „na wcisk" i też wymaga uszczelnienia.

Tworzywa: PP, PVC, PEX — wymiar to średnica zewnętrzna

Rury z tworzyw oznacza się średnicą zewnętrzną w mm. Przybliżone odpowiedniki calowe:

Uwaga na grubość ścianki: PP-R PN20 ⌀25 ma ściankę ~4,2 mm, więc prześwit to ledwie ~16,6 mm. Przy długich odcinkach i dużych przepływach bierz to pod uwagę przy doborze średnicy.

Miedź — jeszcze inne wymiary

Rury miedziane opisuje średnica zewnętrzna × ścianka:

Łącząc miedź z instalacją calową stalową lub mosiężną, stosuj złączki zaciskowe lub lutowane z przejściem na GW/GZ.

Częste pytania

Ile mm ma rura 1/2 cala?

Stalowa rura 1/2" (DN 15) ma średnicę zewnętrzną 21,3 mm, a gwint G1/2 — ok. 21 mm. To nie jest 12,7 mm z przelicznika cala, bo calowe nazwy rur są umowne.

Jaka rura PP zamiast 1/2 i 3/4 cala?

Przyjęło się: PP 20 mm ≈ 1/2", PP 25 mm ≈ 3/4", PP 32 mm ≈ 1". Pamiętaj, że gruba ścianka PP zmniejsza prześwit, więc przy dłuższych odcinkach czasem warto przejść o rozmiar wyżej.

Co znaczy GW i GZ na złączce?

GW — gwint wewnętrzny (nakręcasz na nypel), GZ — gwint zewnętrzny (wkręcasz w mufę). Rozmiar podaje się w calach gwintu rurowego G, np. wężyk do baterii ma zwykle GW 1/2" × GW 3/8".

Czym różni się DN od średnicy zewnętrznej?

DN to umowny prześwit (średnica wewnętrzna) w mm, wspólny język projektów niezależnie od materiału. Średnica zewnętrzna zależy od materiału i grubości ścianki — dlatego DN 15 to stal ⌀21,3, miedź ⌀15×1 albo PP ⌀20.

Podsumowanie

Do zapamiętania: 1/2" = DN 15 = ⌀21,3 stal = PP 20 = miedź 15, a 3/4" = DN 20 = ⌀26,9 = PP 25 = miedź 18/22. Gwinty rurowe G mają własne wymiary, GW to gwint wewnętrzny, GZ zewnętrzny. Resztę sprawdzisz w tabelach powyżej.

Dobierasz średnicę pod konkretny przepływ? Skorzystaj z kalkulatora średnicy rur, a przy kanalizacji sprawdź tabelę spadków kanalizacji. Wycenę całej instalacji zrobisz w kalkulatorze kosztu instalacji.