Rury calowe na mm – tabela przeliczeń DN, cale i gwinty G

Rura „pół cala" nie ma 12,7 mm — i na tym nieporozumieniu wykłada się każdy, kto pierwszy raz dobiera złączki. Calowe oznaczenia rur to umowne nazwy handlowe odziedziczone po starych rurach stalowych, w których cal opisywał kiedyś prześwit, a nie średnicę zewnętrzną. Ta ściąga zbiera przeliczenia DN → cal → mm dla wszystkich popularnych materiałów oraz wymiary gwintów rurowych G.

Stal (rury gwintowane) — podstawowa tabela DN / cal / mm

DN	Cal	Średnica zewnętrzna [mm]
DN 10	3/8"	17,2
DN 15	1/2"	21,3
DN 20	3/4"	26,9
DN 25	1"	33,7
DN 32	1 1/4"	42,4
DN 40	1 1/2"	48,3
DN 50	2"	60,3
DN 65	2 1/2"	76,1
DN 80	3"	88,9
DN 100	4"	114,3

DN (diamètre nominal) to umowny prześwit w mm — do niego odnoszą się projekty i kalkulator średnicy rur.

Gwinty rurowe G (BSP) — wymiary rzeczywiste

Gwint calowy rurowy G ma średnicę zupełnie inną niż sugeruje nazwa. G1/2 to nie 12,7 mm, tylko prawie 21 mm:

Gwint	Średnica zewnętrzna gwintu [mm]	Zwojów na cal
G 1/4	13,16	19
G 3/8	16,66	19
G 1/2	20,96	14
G 3/4	26,44	14
G 1	33,25	11
G 1 1/4	41,91	11
G 1 1/2	47,80	11
G 2	59,61	11

Oznaczenia na złączkach: GW — gwint wewnętrzny (mufa), GZ — gwint zewnętrzny (nypel). Redukcja „GZ 3/4 × GW 1/2" ma z jednej strony gwint zewnętrzny 3/4", z drugiej wewnętrzny 1/2". Gwint walcowy (G) uszczelnia się na pakułach, taśmie PTFE lub nici; gwint stożkowy (R) dokręca się „na wcisk" i też wymaga uszczelnienia.

Tworzywa: PP, PVC, PEX — wymiar to średnica zewnętrzna

Rury z tworzyw oznacza się średnicą zewnętrzną w mm. Przybliżone odpowiedniki calowe:

Rura PP/PE [mm]	Odpowiednik calowy	Typowe zastosowanie
16	—	podejścia PEX, podłogówka
20	1/2"	podejścia do baterii, wężyki
25	3/4"	rozprowadzenie w mieszkaniu
32	1"	przyłącze, poziomy
40	1 1/4"	poziomy, piony
50	1 1/2"	piony, kanalizacja umywalki
63	2"	przyłącza, instalacje większe

Uwaga na grubość ścianki: PP-R PN20 ⌀25 ma ściankę ~4,2 mm, więc prześwit to ledwie ~16,6 mm. Przy długich odcinkach i dużych przepływach bierz to pod uwagę przy doborze średnicy.

Miedź — jeszcze inne wymiary

Rury miedziane opisuje średnica zewnętrzna × ścianka:

Miedź [mm]	Najbliższy odpowiednik
12 × 1	3/8"
15 × 1	1/2"
18 × 1	3/4" (podejścia)
22 × 1	3/4"–1"
28 × 1,5	1"
35 × 1,5	1 1/4"

Łącząc miedź z instalacją calową stalową lub mosiężną, stosuj złączki zaciskowe lub lutowane z przejściem na GW/GZ.

Tabela odwrotna: zmierzyłem średnicę — jaka to rura?

Masz suwmiarkę i wynik w mm, a chcesz wiedzieć, co kupić? Czytaj od zmierzonej średnicy zewnętrznej:

Zmierzona średnica zewn.	Co masz przed sobą
15 mm	miedź 15×1 (odpowiednik 1/2")
16 mm	PEX/PP 16
~17 mm (17,2)	stal 3/8" (DN 10)
18 mm	miedź 18×1
20 mm	PP 20 (odpowiednik 1/2")
~21 mm (21,3)	stal 1/2" (DN 15)
22 mm	miedź 22×1
25 mm	PP 25 (odpowiednik 3/4")
~27 mm (26,9)	stal 3/4" (DN 20)
28 mm	miedź 28×1,5 (odpowiednik 1")
32 mm	PP 32 (odpowiednik 1")
~34 mm (33,7)	stal 1" (DN 25)
35 mm	miedź 35×1,5
40 mm	PP 40
~42 mm (42,4)	stal 1 1/4" (DN 32)
~48 mm (48,3)	stal 1 1/2" (DN 40)
50 mm	PP 50
~60 mm (60,3)	stal 2" (DN 50)
63 mm	PP 63 (odpowiednik 2")

Reguła rozpoznawania: „okrągłe" wymiary (16, 20, 25, 32, 40) to tworzywa i miedź, „krzywe" (21,3 / 26,9 / 33,7 / 42,4) to stal calowa. Rura stalowa pod farbą albo w ziemi po zmierzeniu 27 mm to na 99% trzy czwarte cala.

Częste pytania

Rura 28 mm ile to cali?

Jeśli zmierzone 28 mm to miedź 28×1,5 — jej odpowiednik funkcjonalny to 1" (łączysz przez złączki 28 → GW/GZ 1"). Stal 1" ma 33,7 mm, więc 28 mm nigdy nie jest stalową rurą calową.

Ile mm ma rura 1/2 cala?

Stalowa rura 1/2" (DN 15) ma średnicę zewnętrzną 21,3 mm, a gwint G1/2 — ok. 21 mm. To nie jest 12,7 mm z przelicznika cala, bo calowe nazwy rur są umowne.

Jaka rura PP zamiast 1/2 i 3/4 cala?

Przyjęło się: PP 20 mm ≈ 1/2", PP 25 mm ≈ 3/4", PP 32 mm ≈ 1". Pamiętaj, że gruba ścianka PP zmniejsza prześwit, więc przy dłuższych odcinkach czasem warto przejść o rozmiar wyżej.

Co znaczy GW i GZ na złączce?

GW — gwint wewnętrzny (nakręcasz na nypel), GZ — gwint zewnętrzny (wkręcasz w mufę). Rozmiar podaje się w calach gwintu rurowego G, np. wężyk do baterii ma zwykle GW 1/2" × GW 3/8".

Czym różni się DN od średnicy zewnętrznej?

DN to umowny prześwit (średnica wewnętrzna) w mm, wspólny język projektów niezależnie od materiału. Średnica zewnętrzna zależy od materiału i grubości ścianki — dlatego DN 15 to stal ⌀21,3, miedź ⌀15×1 albo PP ⌀20.

Podsumowanie

Do zapamiętania: 1/2" = DN 15 = ⌀21,3 stal = PP 20 = miedź 15, a 3/4" = DN 20 = ⌀26,9 = PP 25 = miedź 18/22. Gwinty rurowe G mają własne wymiary, GW to gwint wewnętrzny, GZ zewnętrzny. Resztę sprawdzisz w tabelach powyżej.

Dobierasz średnicę pod konkretny przepływ? Skorzystaj z kalkulatora średnicy rur, a przy kanalizacji sprawdź tabelę spadków kanalizacji. Wycenę całej instalacji zrobisz w kalkulatorze kosztu instalacji.