Kocioł na pellet 2026 – ekoprojekt, klasa 5, uchwały antysmogowe, Czyste Powietrze i ulga

Kocioł na pellet drzewny to obok kotła zgazowującego drewno jedyne źródło ciepła na paliwo stałe, które nadal dostaje dotację w Czystym Powietrzu. Kotły na biomasę mieszczą się też w uldze termomodernizacyjnej. Warunki są jednak wąskie. Kocioł musi spełniać ekoprojekt, uchwałę antysmogową w Twoim województwie, a do dotacji także ostrzejszy limit pyłu z listy ZUM. Poniżej znajdziesz wszystkie wymagania w kolejności, w jakiej sprawdzisz je przy zakupie. Stan na październik 2026 r.

To nie jest porada prawna ani podatkowa. Przepisy lokalne i warunki programów zmieniają się. Przed zakupem sprawdź uchwałę w swoim województwie i aktualne zasady programu.

Ekoprojekt – rozporządzenie UE 2015/1189

Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 dotyczy kotłów na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej do 500 kW. Nie obejmuje m.in. kotłów wyłącznie do ciepłej wody i kotłów na biomasę niedrzewną. Wymagania (załącznik II pkt 1) obowiązują od 1 stycznia 2020 r.:

Wymagania muszą być spełnione dla paliwa zalecanego i każdego innego odpowiedniego paliwa. Parametry kotła znajdziesz w karcie produktu i w bazie EPREL.

W Polsce od 1 października 2017 r. obowiązuje też rozporządzenie w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 749). Dotyczy kotłów do 500 kW wprowadzanych do obrotu i ustala krajowe limity emisji (dla kotła z automatycznym podawaniem: CO 500, OGC 20, pył 40 mg/m³ przy 10% O₂) oraz minimalną sprawność cieplną przy mocy znamionowej (87% dla kotłów do 100 kW). W kotłach z automatycznym podawaniem zakazuje elementu pozwalającego na ręczne zasilanie paliwem, czyli popularnego rusztu awaryjnego (§ 3 ust. 2).

Klasa 5 wg PN-EN 303-5

Klasa 5 to najwyższa klasa emisyjna z normy PN-EN 303-5:2012 („Kotły grzewcze – Część 5: Kotły grzewcze na paliwa stałe z ręcznym i automatycznym zasypem paliwa o mocy nominalnej do 500 kW”). Dla kotłów z automatycznym podawaniem graniczne wartości emisji w klasie 5 to CO 500, OGC 20 i pył 40 mg/m³ przy 10% O₂, czyli tyle samo, ile w ekoprojekcie. Ekoprojekt dodaje jednak wymagania co do sprawności sezonowej i NOx, więc „klasa 5” i „ekoprojekt” to nie to samo.

Klasa 5 ma znaczenie głównie przy starszych kotłach i w uchwałach antysmogowych, które często dzielą dopuszczalne kotły właśnie według klas. Przy nowym kotle szukaj w dokumentach potwierdzenia zgodności z ekoprojektem oraz świadectwa klasy 5 z akredytowanego laboratorium. Niektóre uchwały (np. śląska) w tekście wymagają właśnie klasy 5, więc sama deklaracja ekoprojektu może nie wystarczyć. Sprawdź to w uchwale dla swojego województwa.

Uchwały antysmogowe – przykłady

Sejmiki województw mogą uchwalać ograniczenia w eksploatacji instalacji spalających paliwa (art. 96 Prawa ochrony środowiska). Dwa przykłady:

Małopolska (bez Krakowa)

Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XXXII/452/17 z 23 stycznia 2017 r., zmieniona uchwałą LIX/842/22 z 26 września 2022 r. Według serwisu powietrze.malopolska.pl:

• od 1 lipca 2017 r. nowo instalowane kotły i piece na paliwa stałe muszą spełniać wymagania ekoprojektu i mieć automatyczne podawanie paliwa bez rusztu awaryjnego (wyjątek: kotły zgazowujące);
• zakazane jest palenie drewnem i biomasą o wilgotności powyżej 20%;
• kotły niespełniające co najmniej klasy 3 trzeba było wymienić do końca kwietnia 2024 r.;
• kotły klasy 3 i 4 – do końca 2026 r.;
• kotły klasy 5 zainstalowane przed 1 lipca 2017 r. można użytkować bezterminowo.

W Krakowie od 1 września 2019 r. obowiązuje całkowity zakaz spalania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach. Kotła na pellet drzewny tam nie zainstalujesz.

Śląsk

Uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego nr V/36/1/2017 z 7 kwietnia 2017 r. obowiązuje od 1 września 2017 r. Według serwisu urzędu marszałkowskiego „Przywracamy Błękit”:

• kotły uruchamiane od 1 września 2017 r. muszą spełniać co najmniej klasę 5 wg PN-EN 303-5:2012, potwierdzoną zaświadczeniem z akredytowanej jednostki (gminne poradniki wspominają też o ekoprojekcie – przy zakupie i tak poproś o świadectwo klasy 5);
• zakazane jest spalanie biomasy o wilgotności powyżej 20%;
• starsze kotły bez klasy trzeba było wymienić według wieku, najpóźniej do 31 grudnia 2025 r. (kotły eksploatowane krócej niż 5 lat);
• kotły klasy 3 lub 4 można użytkować do 31 grudnia 2027 r.

Na październik 2026 r. nie znaleźliśmy informacji o przyjęciu zmian tej uchwały. Przed zakupem sprawdź jej aktualny tekst w urzędzie marszałkowskim lub gminie.

Inne województwa mają własne uchwały z innymi terminami. Wyszukaj „uchwała antysmogowa” na stronie swojego urzędu marszałkowskiego.

Czyste Powietrze – dotacja na kocioł na pellet

Program finansuje „kocioł na pellet drzewny o podwyższonym standardzie” (tabela 2 na czystepowietrze.gov.pl, stan strony z 20 lipca 2026 r.):

Warunki dla kotła:

• tylko automatyczne podawanie pelletu, bez rusztu awaryjnego i przedpaleniska;
• kocioł musi być wpisany na listę ZUM (Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów, prowadzi ją IOŚ-PIB) w dniu wystawienia faktury;
• regulamin listy ZUM (obowiązujący od 16.12.2025 r.) dopuszcza w tej kategorii kotły o sezonowej emisji pyłu ≤ 20 mg/m³, czyli o połowę niższej niż limit ekoprojektu. Wymaga też badań wg EN 303-5:2021 i etykiety energetycznej co najmniej A+;
• kocioł musi spełniać wymagania uchwały antysmogowej, jeśli taka obowiązuje na Twoim terenie;
• przewody kominowe muszą być dostosowane do kotła, co potwierdza protokół odbioru kominiarskiego.

Do tego dochodzą warunki dla całego przedsięwzięcia. Potrzebny jest audyt energetyczny przed inwestycją i świadectwo charakterystyki energetycznej po niej. Przy domach o wysokim zapotrzebowaniu na energię sama wymiana źródła ciepła nie wystarczy, bo wymagane jest też zmniejszenie zapotrzebowania (próg 140 kWh/(m²·rok) i co najmniej 40% redukcji). Szczegóły i progi dochodowe sprawdź w swoim WFOŚiGW.

Ulga termomodernizacyjna – czy obejmuje kocioł na pellet?

Tak, z zastrzeżeniami. Wykaz materiałów, urządzeń i usług do ulgi (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1128, część 1 pkt 6 załącznika) wymienia kocioł przeznaczony wyłącznie do spalania biomasy (biomasy pozyskanej z drzew i krzewów oraz roślinnej z rolnictwa), który:

• spełnia co najmniej wymagania rozporządzenia UE 2015/1189 (ekoprojekt),
• i którego eksploatacji nie zakazuje uchwała antysmogowa przyjęta na podstawie art. 96 Prawa ochrony środowiska.

Kotły gazowe i olejowe wypadły z wykazu od 1 stycznia 2025 r., a węglowych w nim nie ma. Odliczysz za to m.in. demontaż źródła ciepła na paliwo stałe, uruchomienie i regulację źródła ciepła z analizą spalin oraz wymianę elementów instalacji ogrzewczej (część 2 pkt 7, 14 i 16).

Zasady ulgi według podatki.gov.pl:

Kotłownia i komin

Pomieszczenie kotła

Dotychczasowe warunki techniczne (WT 2002, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225) od 20 września 2026 r. są uznane za uchylone. Przez 18 miesięcy wolno je jednak stosować na zasadach art. 102a i 102b Prawa budowlanego, a nowych WT na październik 2026 r. nie ogłoszono. Dla kotłów na paliwo stałe przewidywały one m.in.:

• kocioł do 25 kW – w wydzielonym pomieszczeniu technicznym, zgodnym z normą PN-B-02411:1987 „Kotłownie wbudowane na paliwo stałe” (§ 136 ust. 2);
• kocioł do 10 kW w domu jednorodzinnym – może stać w pomieszczeniu niemieszkalnym na poziomie ogrzewanych pomieszczeń. Pomieszczenie musi mieć kubaturę co najmniej 4 m³ na każdy kW mocy (min. 30 m³), własny przewód dymowy i dopływ powietrza co najmniej 10 m³/h na 1 kW (§ 136 ust. 2a);
• w kotłowni trzeba zapewnić nawiew powietrza do spalania oraz nawiew i wywiew do wentylacji pomieszczenia (§ 136 ust. 11);
• kocioł na paliwo stałe w zamkniętym układzie z przeponowym naczyniem wzbiorczym tylko wtedy, gdy ma urządzenie do odprowadzania nadmiaru ciepła (§ 133 ust. 7).

Przewód dymowy i wkład

• Kocioł na paliwo stałe podłącza się do własnego, samodzielnego przewodu dymowego o wymiarach co najmniej 0,14 × 0,14 m lub średnicy 0,15 m (§ 145 ust. 1 dotychczasowych WT). Konkretną średnicę podaje producent kotła.
• Kotły na pellet mają niską temperaturę spalin. Przykładowo producent zestawu palnika peletowego Klimosz ZPP LE podaje 90–140°C. Ten sam producent zaleca przy spalinach poniżej 140°C wkład kominowy izolowany cieplnie z odprowadzeniem kondensatu, bo w zimnym, starym murowanym kominie spaliny się wykraplają.
• Instrukcje podają też minimalny ciąg kominowy (w tym przykładzie 7–30 Pa zależnie od mocy). Za słaby ciąg może skutkować wydymianiem i cofaniem żaru, a za silny obniża sprawność.
• Kocioł wolno podłączyć do komina dopiero po odbiorze przewodu przez kominiarza. Ten sam protokół jest potrzebny do dotacji.
• Eksploatacja: przewody dymowe od palenisk na paliwo stałe czyści się co najmniej raz na 3 miesiące (§ 34 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o ochronie przeciwpożarowej). Kontrola przewodów kominowych odbywa się co najmniej raz w roku (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego). Więcej w artykule czyszczenie komina – jak często.

Kocioł pobiera powietrze do spalania z kotłowni, więc przy nim także powinien wisieć czujnik czadu.

Deklaracja CEEB – 14 dni od uruchomienia

Właściciel lub zarządca budynku składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródle ciepła w ciągu 14 dni od pierwszego uruchomienia (art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków). Można to zrobić elektronicznie albo na piśmie. Przy wymianie starego kotła na pelletowy składasz nową deklarację. Terminy, kary i sposób złożenia opisujemy w artykule deklaracja CEEB – kto musi złożyć, terminy, kary.

Kocioł czy kominek na pellet?

Kominek albo piec pelletowy do pokoju to inny rodzaj urządzenia, czyli „miejscowy ogrzewacz pomieszczeń”. Obowiązuje go osobne rozporządzenie ekoprojektowe (UE) 2015/1185, a nie 2015/1189. Dla ogrzewaczy na pellet ma ono od 2022 r. ostrzejsze limity, m.in. sprawność sezonową co najmniej 79% i pył do 20 mg/m³. Porównanie kosztów i wygody znajdziesz w artykule kominek – pellet czy drewno. Zapotrzebowanie domu na ciepło, potrzebne do doboru mocy kotła, policzysz w kalkulatorze zapotrzebowania na ciepło.

Checklista przed zakupem

1. Uchwała antysmogowa – czy w Twojej gminie wolno palić biomasą i jakie kotły są dopuszczone (Kraków: nie wolno).
2. Ekoprojekt – karta produktu i wpis w EPREL; automatyczny podajnik, bez rusztu awaryjnego.
3. Dotacja? – kocioł z listy ZUM w dniu faktury, wniosek i audyt przed umową z wykonawcą.
4. Komin – opinia kominiarza przed zakupem, wkład pod niskie temperatury spalin, odbiór przed podłączeniem.
5. Kotłownia – nawiew powietrza do spalania i wentylacja pomieszczenia.
6. Po uruchomieniu – deklaracja CEEB w 14 dni, faktury do ulgi (bez części pokrytej dotacją).

Źródła

• Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 – art. 1 (zakres) i załącznik II (wymogi od 1.01.2020) – tekst w wersji archiwalnej legislation.gov.uk
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185 – załącznik II (miejscowe ogrzewacze pomieszczeń, od 1.01.2022)
• Rozporządzenie MRiF z 1.08.2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe – Dz.U. 2017 poz. 1690, tekst jednolity – Dz.U. 2025 poz. 749 (§ 3, załącznik)
• Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego – Rozróżnianie kotłów na paliwa stałe pod kątem wymagań uchwały antysmogowej (klasy wg PN-EN 303-5)
• Powietrze Małopolska – uchwała antysmogowa (terminy, Kraków)
• NIK – informacja o kontroli (zmiana małopolskiej uchwały LIX/842/22 z 26.09.2022)
• Śląskie. Przywracamy Błękit – uchwała antysmogowa (harmonogram, klasa 5, wilgotność biomasy)
• Gmina Kobiór (samorzad.gov.pl) – uchwała antysmogowa woj. śląskiego V/36/1/2017, terminy
• KPP Pszczyna – poradnik: uchwała antysmogowa (klasa 5 lub ekoprojekt dla kotłów uruchomionych po 1.09.2017)
• Czyste Powietrze – Na co i ile? (tabela 2, kocioł na pellet drzewny o podwyższonym standardzie)
• Lista ZUM – regulamin obowiązujący od 16.12.2025 r. (kategoria 3.2, pył ≤ 20 mg/m³, EN 303-5:2021, klasa A+)
• Wykaz do ulgi termomodernizacyjnej – t.j. Dz.U. 2025 poz. 1128 (część 1 pkt 6, część 2 pkt 7, 14, 16)
• Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw – t.j. Dz.U. 2024 poz. 1209 (art. 2 ust. 1 pkt 4a lit. c)
• podatki.gov.pl – Ulga termomodernizacyjna PIT
• Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych – t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225 (status: uznane za uchylone; § 133, 136, 145)
• Ustawa z 31.07.2026 r. – Dz.U. 2026 poz. 1161 (art. 102a–102b Prawa budowlanego)
• Prawo budowlane – t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 (art. 62)
• Rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków – t.j. Dz.U. 2023 poz. 822 (§ 34)
• Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o CEEB – t.j. Dz.U. 2026 poz. 920 (art. 27g)
• Klimosz – instrukcja zestawu palnika peletowego ZPP LE 10–40 (komin, ciąg, temperatura spalin)