Oznaczenia łożysk – tabela wymiarów 6000, 6200, 6300 i sufiksy 2RS, ZZ, C3

Numer na łożysku to nie katalogowy przypadek, tylko zakodowane wymiary. Gdy zrozumiesz zasadę, odczytasz średnicę otworu z pamięci, a resztę znajdziesz w tabeli poniżej. Cała sztuka mieści się w trzech krokach: typ i seria → kod otworu → sufiksy.

Jak czytać oznaczenie

Weźmy najpopularniejsze łożysko świata — 6203-2RS C3:

Część oznaczenia	Znaczenie
6	typ: łożysko kulkowe zwykłe, jednorzędowe
2	seria wymiarowa (lekka) — decyduje o średnicy zewnętrznej i szerokości
03	kod otworu: 17 mm
2RS	uszczelnienie gumowe z obu stron
C3	luz wewnętrzny większy od normalnego

Kod otworu — reguła

Kod	Otwór d
00	10 mm
01	12 mm
02	15 mm
03	17 mm
04 i wyżej	kod × 5 mm (04 = 20 mm, 05 = 25 mm, 10 = 50 mm)

Wyjątek: łożyska o otworze poniżej 10 mm mają oznaczenie trzycyfrowe, w którym ostatnia cyfra to wprost średnica otworu — 608 ma otwór 8 mm, 625 ma 5 mm.

Serie wymiarowe

Ta sama średnica otworu, różna średnica zewnętrzna i nośność:

Seria	Charakter	Przykład dla otworu 25 mm
68xx	bardzo cienka	6805: 25 × 37 × 7
69xx	cienka	6905: 25 × 42 × 9
60xx	lekka	6005: 25 × 47 × 12
62xx	średnia (najpopularniejsza)	6205: 25 × 52 × 15
63xx	ciężka	6305: 25 × 62 × 17

Wniosek praktyczny: jeśli gniazdo w korpusie ma 52 mm, a wałek 25 mm — potrzebujesz 6205, nie 6305. Numer bez sprawdzenia wymiarów potrafi zmylić, bo różnica między seriami to nawet 10 mm na średnicy zewnętrznej.

Tabela wymiarów — seria 6200 (najpopularniejsza)

Łożysko	d (mm)	D (mm)	B (mm)
6200	10	30	9
6201	12	32	10
6202	15	35	11
6203	17	40	12
6204	20	47	14
6205	25	52	15
6206	30	62	16
6207	35	72	17
6208	40	80	18
6209	45	85	19
6210	50	90	20

Seria 6000 (lekka)

Łożysko	d	D	B
6000	10	26	8
6001	12	28	8
6002	15	32	9
6003	17	35	10
6004	20	42	12
6005	25	47	12
6006	30	55	13
6007	35	62	14
6008	40	68	15
6009	45	75	16
6010	50	80	16

Seria 6300 (ciężka)

Łożysko	d	D	B
6300	10	35	11
6301	12	37	12
6302	15	42	13
6303	17	47	14
6304	20	52	15
6305	25	62	17
6306	30	72	19
6307	35	80	21
6308	40	90	23
6309	45	100	25
6310	50	110	27

Serie cienkościenne 6800 i 6900

Seria 6800 (bardzo cienka):

Łożysko	d	D	B
6800	10	19	5
6801	12	21	5
6802	15	24	5
6803	17	26	5
6804	20	32	7
6805	25	37	7
6806	30	42	7

Seria 6900 (cienka):

Łożysko	d	D	B
6900	10	22	6
6901	12	24	6
6902	15	28	7
6903	17	30	7
6904	20	37	9
6905	25	42	9
6906	30	47	9

Małe łożyska (otwór poniżej 10 mm)

Łożysko	d	D	B	Gdzie spotkasz
623	3	10	4	modelarstwo, drukarki 3D
624	4	13	5	drobna mechanika
625	5	16	5	drukarki 3D, rolki
626	6	19	6	elektronarzędzia
627	7	22	7	elektronarzędzia
608	8	22	7	rolki, deskorolki, wentylatory
629	9	26	8	drobne napędy
6000	10	26	8	patrz seria 6000

608 to prawdopodobnie najczęściej wymieniane łożysko w warsztacie amatorskim — siedzi w rolkach, wrzecionach, wentylatorach i wszędzie tam, gdzie wałek ma 8 mm.

Sufiksy — co oznaczają litery po numerze

Uszczelnienia i osłony

Sufiks	Znaczenie
2RS, 2RS1, DDU, LLU, 2RSR	uszczelka gumowa z obu stron (stykowa — lepsza szczelność, większy opór)
RS, DU, LU	uszczelka z jednej strony
ZZ, 2Z, 2ZR	blaszki z obu stron (bezstykowe — mniejszy opór, gorsza szczelność)
Z	blaszka z jednej strony
brak	łożysko otwarte

Nazewnictwo różni się między producentami: to, co SKF oznacza 2RS1, u NSK jest DDU, u NTN LLU, a u FAG 2RSR — wymiary i funkcja są te same.

Luz wewnętrzny

Sufiks	Luz	Kiedy
C2	mniejszy od normalnego	precyzja, małe obciążenia
CN (zwykle pomijany)	normalny	standard
C3	większy od normalnego	wyższe temperatury, wciski, silniki elektryczne
C4	jeszcze większy	bardzo gorące węzły

Dlaczego C3 jest tak częste: przy wciskaniu łożyska na wałek pierścień wewnętrzny nieco się rozszerza, a przy pracy w cieple rośnie dalej — luz „normalny" mógłby zniknąć całkowicie i łożysko pracowałoby z zaciskiem. Dlatego silniki elektryczne, pompy i węzły grzejące się w pracy dostają C3. Zasada: montujesz to, co było — jeśli wyjąłeś C3, wkładasz C3.

Pozostałe

Sufiks	Znaczenie
N	rowek na pierścień osadczy w pierścieniu zewnętrznym
NR	rowek + pierścień osadczy w komplecie
P6, P5, P4	podwyższone klasy dokładności
/C3, /MT47	oznaczenia smaru i luzu po ukośniku

Montaż — trzy zasady

1. Siłę wciskaj przez ten pierścień, który jest wciskany. Na wałek — przez pierścień wewnętrzny, w korpus — przez zewnętrzny. Przebijanie siły przez kulki niszczy bieżnie (odciski widoczne dopiero po kilkuset godzinach pracy jako hałas).
2. Podgrzej zamiast bić. Nagrzanie łożyska do 80–100°C (indukcyjnie lub w oleju) rozszerza otwór na tyle, że wchodzi na wałek prawie bez siły. Nigdy nie grzej palnikiem.
3. Pasowanie ma znaczenie. Wirujący pierścień montuje się z wciskiem, nieruchomy z lekkim luzem. Typowo dla wałka k6/m6, dla gniazda H7/J7 — konkretne odchyłki sprawdzisz w kalkulatorze pasowań ISO.

Częste pytania

Jakie wymiary ma łożysko 6203?

Otwór 17 mm, średnica zewnętrzna 40 mm, szerokość 12 mm. Wersja 6203-2RS ma te same wymiary — uszczelki mieszczą się w obrysie łożyska.

Co oznacza 2RS w łożysku?

Uszczelnienie gumowe z obu stron. Chroni przed wodą i pyłem lepiej niż blaszki (ZZ), ale stykająca się z pierścieniem warga daje trochę większy opór — dlatego w wolnoobrotowych, brudnych miejscach wybiera się 2RS, a w szybkoobrotowych i czystych ZZ.

Czy mogę zamiast ZZ zamontować 2RS?

Wymiarowo tak — to ten sam korpus łożyska. Zwróć uwagę tylko na prędkość obrotową i temperaturę: przy bardzo wysokich obrotach uszczelka stykowa grzeje się bardziej niż blaszka.

Co znaczy C3 i czy muszę go zachować?

To większy niż normalny luz wewnętrzny. Tak, zachowaj — łożysko C3 trafia tam, gdzie węzeł się nagrzewa albo pierścień jest mocno wciskany. Zamiana C3 na zwykłe potrafi skrócić żywotność wielokrotnie.

Czym różni się 6203 od 6303?

Otworem nie — oba mają 17 mm. Różnią się średnicą zewnętrzną (40 vs 47 mm), szerokością (12 vs 14 mm) i nośnością. 63xx to seria ciężka, do większych obciążeń — ale musi się zmieścić w gnieździe.

Jak dobrać łożysko, jeśli numer jest starty?

Zmierz suwmiarką trzy wymiary: otwór, średnicę zewnętrzną i szerokość, a potem odszukaj je w tabelach powyżej. Trzy wymiary jednoznacznie wskazują serię i numer; do tego dobierz uszczelnienie i luz takie, jak w wyjętym łożysku.

Podsumowanie

Ostatnie dwie cyfry × 5 = otwór (od kodu 04 w górę), a 00/01/02/03 to 10/12/15/17 mm. Seria decyduje o średnicy zewnętrznej: 60xx lekka, 62xx średnia, 63xx ciężka. Sufiksy czytaj jako: 2RS = gumowe uszczelki, ZZ = blaszki, C3 = większy luz. Przy wymianie trzymaj się tego, co wyjąłeś — zwłaszcza luzu.

Zobacz też: tolerancje i pasowania ISO, wymiary śrub i klasy wytrzymałości, jaki klucz do śruby oraz kalkulator pasowań ISO.