Wymiary wkrętów do drewna – tabele średnic, przedwiert i bity
Tabele wkrętów do drewna: średnice 3–8 mm, dobór długości, wiertło pod przedwiert w drewnie miękkim i twardym, bity PZ/TX. Ściąga stolarza i cieśli.
Pęknięta deska przy samej krawędzi, zerwany rowek łba albo wkręt, który trzyma tylko „na styk" — to trzy typowe skutki złego doboru wkręta. Oznaczenie 4×40 mówi tylko tyle: średnica 4 mm, długość 40 mm. Cała reszta — przedwiert, bit, długość zagłębienia w dolnym elemencie — to decyzje, które podejmujesz sam. Ta ściąga zbiera je w tabelach.
Typowe średnice i do czego pasują
| Średnica | Typowe długości | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 3,0 mm | 12–40 | zawiasy meblowe, listewki, drobna galanteria |
| 3,5 mm | 16–50 | meble, płyta wiórowa, zawiasy drzwiczek |
| 4,0 mm | 20–70 | uniwersalne: karton-gips do drewna, meble, okucia |
| 4,5 mm | 25–80 | okucia budowlane, łaty, deski |
| 5,0 mm | 30–120 | taras, podbitka, konstrukcje lekkie |
| 6,0 mm | 40–200 | kantówki, legary, konstrukcje |
| 8,0–10 mm | 80–400 | wkręty ciesielskie (talerzowe), więźba, belki |
Zasada doboru długości: wkręt ma wejść w dolny (nośny) element na min. 2/3 swojej długości, a przy łączeniu deski z legarem — na głębokość ok. 2× grubości deski. Deska 28 mm na legarze → wkręt 60–70 mm.
Przedwiert — kiedy i jakim wiertłem
W miękkim drewnie iglastym nowoczesne wkręty samowiercące (z frezem pod łbem i ostrą końcówką) zwykle nie wymagają przedwiertu. Wiercić trzeba: w twardym drewnie (dąb, buk, jesion, egzotyk), blisko krawędzi i czoła deski oraz przy średnicach od 5 mm w górę.
| Wkręt | Przedwiert — drewno miękkie | Przedwiert — drewno twarde |
|---|---|---|
| 3,0 mm | zbędny lub 2,0 mm | 2,0 mm |
| 3,5 mm | zbędny lub 2,0 mm | 2,5 mm |
| 4,0 mm | 2,5 mm | 3,0 mm |
| 4,5 mm | 2,5–3,0 mm | 3,0–3,5 mm |
| 5,0 mm | 3,0 mm | 3,5–4,0 mm |
| 6,0 mm | 4,0 mm | 4,5 mm |
| 8,0 mm | 5,0 mm | 6,0 mm |
Reguła kciuka: przedwiert ≈ 60–75% średnicy wkręta (mniej w miękkim, więcej w twardym). W górnym (przykręcanym) elemencie można wiercić na pełną średnicę wkręta — docisk robi wtedy gwint w dolnym elemencie, a nie rozpieranie deski.
Bity: PZ czy TX i jaki rozmiar
| Wkręt | Pozidriv | Torx |
|---|---|---|
| 3,0–3,5 mm | PZ1 | TX10–TX15 |
| 4,0–5,0 mm | PZ2 | TX20–TX25 |
| 6,0 mm | PZ3 | TX30 |
| 8,0–10 mm | — | TX40–TX50 |
Torx wygrywa przy seryjnym wkręcaniu: przenosi większy moment, bit nie „wyskakuje" (cam-out) i wolniej się zużywa. Pozidriv wciąż dominuje w tanich wkrętach meblowych. Phillips (PH) do drewna praktycznie zniknął — nie myl PZ z PH, krzyżyk PZ ma dodatkowe nacięcia między ramionami.
Ocynk, A2 czy A4 — dobór do warunków
| Powłoka / stal | Gdzie stosować |
|---|---|
| Ocynk galwaniczny (srebrny) | wnętrza, suche pomieszczenia |
| Ocynk żółty (pasywowany) | wnętrza; nieco lepsza odporność |
| Stal nierdzewna A2 | zewnątrz: taras, elewacja, ogrodzenie |
| Stal A4 (kwasoodporna) | baseny, strefa nadmorska, kontakt z impregnatami solnymi |
| Hartowane fosfatowane (czarne) | tylko karton-gips — na zewnątrz rdzewieją natychmiast |
W drewnie dębowym i w deskach z garbnikami (modrzew, egzotyki) zwykły ocynk zostawia czarne wycieki wokół łbów — tam tylko A2/A4. Więcej o doborze łączników na zewnątrz znajdziesz we wpisie Budowa tarasu krok po kroku.
Częste pytania
Jaki wkręt do deski 25 mm na legarach?
Klasyka tarasowa: 5×60 lub 5×70 ze stali A2, z przedwiertem 3 mm i pogłębieniem pod łeb. Dwa wkręty na każdym legarze, 15–20 mm od krawędzi deski.
Jakie wiertło pod wkręt 4 mm?
W miękkim drewnie 2,5 mm, w twardym 3 mm. Blisko krawędzi wierć zawsze — nawet w sośnie — bo klin wkręta rozłupie włókna.
Czym różni się wkręt do drewna od wkręta do płyt g-k?
Wkręt do g-k (czarny, fosfatowany) ma cienki, ostry gwint na całej długości i kruchy, hartowany trzon — w konstrukcjach drewnianych może pęknąć bez ostrzeżenia. Wkręt do drewna ma grubszy rdzeń, częściowy gwint (dociąga elementy) i plastyczniejszą stal.
Co to jest wkręt ciesielski?
Wkręt konstrukcyjny 8–10 mm z łbem talerzowym i długością do 400 mm — zastępuje śruby w połączeniach krokwi, płatwi i belek. Wkręca się bez przedwiertu (końcówka wiercąca), zawsze kluczem udarowym lub mocną wkrętarką z bitem TX40/TX50.
Podsumowanie
Najczęstszy zestaw w skrzynce: 4×40 i 4×50 (PZ2/TX20) do wszystkiego wewnątrz, 5×60–70 A2 (TX25) na zewnątrz, 6×80+ (TX30) do konstrukcji. Przedwiert to 60–75% średnicy wkręta, a długość dobieraj tak, żeby 2/3 wkręta siedziało w elemencie nośnym.
Powiązane ściągi: Wymiary śrub – oznaczenia i tabele, Kołki rozporowe – dobór i tabele, Jak dobrać wiertło do gwintu.
Średnice otworów pod gwinty metryczne sprawdzisz w kalkulatorze gwintów.
Inne artykuły na blogu
Ciśnienie w instalacji CO – ile powinno być? Tabela i przyczyny spadków
Ile bar powinno być w instalacji CO i w kotle? Tabela wg wysokości budynku, różnica między instalacją zimną a gorącą, przyczyny spadku ciśnienia i jak prawidłowo dopuścić wodę.
Ile glikolu do instalacji – tabela stężeń i temperatur zamarzania
Ile procent glikolu wlać do instalacji? Tabela stężeń i temperatur zamarzania dla glikolu propylenowego i etylenowego, ile litrów na instalację, kontrola stanu i typowe błędy.
Naczynie wzbiorcze – dobór, wzór i tabela pojemności
Jak dobrać naczynie wzbiorcze do instalacji CO i CWU: wzór, tabela pojemności wg objętości instalacji, ciśnienie wstępne w poduszce gazowej i jak sprawdzić, czy naczynie jest sprawne.
Nastawy zaworów termostatycznych – co znaczy 3 na głowicy (tabela)
Co oznacza nastawa 1, 2, 3, 4, 5 na głowicy termostatycznej i ilu stopniom odpowiada. Tabela temperatur, różnica między nastawą głowicy a nastawą wstępną zaworu i typowe błędy.
Temperatura zasilania podłogówki – ile powinno być (tabela)
Jaka temperatura zasilania ogrzewania podłogowego? Tabela wg rozstawu rur i wykładziny, dopuszczalna temperatura powierzchni podłogi (29°C), różnica zasilanie-powrót i ograniczniki.