Jak dobrać wiertło do gwintu – tabela i wzór 2026

Za duży otwór i gwint nie ma czego trzymać, za mały — gwintownik pęknie albo zatnie się w materiale. Na szczęście dobór wiertła pod gwint metryczny to jeden prosty wzór. Poniżej znajdziesz gotową tabelę, wyjaśnienie zasady i kalkulator gwintów, który policzy wiertło dla dowolnego gwintu.

Wzór: średnica minus skok

Średnicę wiertła pod otwór do gwintowania liczysz tak:

D = M − P

gdzie D to średnica wiertła, M to średnica nominalna gwintu, a P to skok. Przykład dla M8 o skoku 1,25 mm:

D = 8 − 1,25 = 6,75 → wiertło 6,8 mm

Dlaczego akurat tyle? Wiertło robi tylko rdzeń otworu, a gwintownik dopiero nacina zwoje od rdzenia w kierunku ściany. Otwór o średnicy d − P daje około 75% pełnego gwintu — to optymalny kompromis: gwint jest już prawie tak mocny jak pełny (~95% wytrzymałości), a gwintownik pracuje znacznie lżej i rzadziej pęka.

Tabela wierteł – gwint metryczny zwykły

Najczęściej używana tabela na warsztacie. Kolumna „otwór przelotowy" to średnica wiertła, gdy śruba ma tylko przejść przez element (seria średnia ISO 273).

Gwint drobnozwojowy (mniejszy skok)

Gwint drobnozwojowy ma mniejszy skok przy tej samej średnicy, więc wiertło jest większe niż dla gwintu zwykłego. Wzór d − P działa tak samo:

Porównaj M8: zwykły (skok 1,25) → wiertło 6,8 mm, a drobnozwojowy (skok 1,0) → już 7,0 mm.

Uwagi praktyczne

• Twardy materiał (stal nierdzewna, stal narzędziowa) — możesz wziąć wiertło o 0,1 mm większe. Gwint będzie odrobinę płytszy, ale gwintownik nie pęknie.
• Wiercenie ręczne rozbija otwór o 0,05–0,2 mm. Jeśli precyzja jest ważna, wierć na kolumnie i chłodź.
• Głębokość gwintu — otwór wierć głębiej niż długość gwintu: gwintownik ma stożek wejściowy (2–4 zwoje), który nie nacina pełnego gwintu. Dodaj co najmniej 1,5 × średnicy zapasu na dnie w otworach nieprzelotowych.
• Fazowanie — sfazuj wlot otworu (np. wiertłem stożkowym), żeby gwintownik łatwiej wszedł i nie wyrwał pierwszego zwoju.

Kalkulator gwintów

Kalkulator gwintów policzy wiertło pod gwint dla dowolnej średnicy i skoku, a przy okazji poda geometrię gwintu: średnicę podziałową, średnicę rdzenia i głębokość zwoju. Wystarczy wybrać gwint z listy albo wpisać własne wartości.

Częste pytania

Jakie wiertło pod gwint M6?

Pod M6 (skok 1,0 mm) wierci się otworem 5,0 mm (6 − 1 = 5). Otwór przelotowy pod śrubę M6 to 6,6 mm.

Jakie wiertło pod gwint M10?

Pod M10 zwykły (skok 1,5 mm) — wiertło 8,5 mm. Pod M10 drobnozwojowy 1,25 → 8,8 mm, a 1,0 → 9,0 mm.

Jaki otwór pod gwint M8 i M12?

Otwór (rdzeniowy) pod gwint M8 to 6,8 mm, pod M12 — 10,2 mm. Otwór pod gwint zawsze liczysz ze wzoru „średnica − skok"; pełne zestawienie średnic otworów pod gwinty M3–M24 znajdziesz w tabeli wyżej.

Czy wzór działa dla gwintu calowego?

Dla gwintów calowych (UNC/UNF) zasada jest podobna, ale skok podaje się w liczbie zwojów na cal, więc wartości trzeba przeliczyć albo odczytać z osobnej tabeli calowej. Wzór d − P jest dla gwintów metrycznych.

Co jeśli nie mam dokładnie takiego wiertła?

Weź najbliższe mniejsze — gwint wyjdzie głębszy i mocniejszy, ale gwintownik pracuje ciężej. Nigdy nie bierz dużo większego: przy otworze powyżej d − 0,5·P gwint robi się za płytki i się zrywa.

Podsumowanie

Cała sztuka mieści się w jednym wzorze: wiertło = średnica gwintu − skok. Dla M8 to 6,8 mm, dla M10 — 8,5 mm. Otwór przelotowy jest zawsze większy od gwintu, a przy twardym materiale warto dołożyć 0,1 mm do wiertła. Resztę policzy kalkulator gwintów.

Zobacz też: wymiary śrub i klasy wytrzymałości, momenty dokręcania śrub, dobór kołków rozporowych oraz tolerancje i pasowania ISO. Wszystkie narzędzia są w katalogu kalkulatorów.