Paski klinowe – oznaczenia i wymiary: profile A, B, SPZ, SPA i długość Li/Ld

Napis na pasku wygląda na prosty — „A 1250" albo „SPA 1180 Lw" — ale kryje w sobie pułapkę, przez którą co jakiś czas kupuje się pasek o 30 mm za krótki. Ten wpis porządkuje profile, długości i sposób ich zapisu.

Profile klasyczne (DIN 2215)

Profil	Oznaczenie liczbowe	Szerokość górna (mm)	Wysokość (mm)
Z	10	10	6
A	13	13	8
B	17	17	11
C	22	22	14
D	32	32	19
E	40	40	25

Dlatego „pasek 13 × 1000" i „pasek A 1000" to ten sam profil — jedni producenci opisują go literą, inni szerokością w milimetrach. Kąt klina wynosi standardowo 40°.

Profile wąskoprofilowe (DIN 7753)

Przenoszą większą moc przy mniejszym przekroju — dziś standard w nowych napędach:

Profil	Szerokość górna (mm)	Wysokość (mm)
SPZ	9,7	8
SPA	12,7	10
SPB	16,3	13
SPC	22	18

Zwróć uwagę: SPZ jest węższy od profilu Z, ale wyższy — te rodziny nie są zamienne, mimo podobnych szerokości. Wąskoprofilowy pasek w kole na profil klasyczny osiądzie za głęboko w rowku i będzie się ślizgał.

Paski zębate (X)

Oznaczenia XPZ, XPA, XPB, XPC (albo SPZx, „cogged") to wersje z wycięciami na spodzie. Zęby zwiększają elastyczność, więc pasek znosi mniejsze średnice kół i mniej się grzeje. Wymiary przekroju są takie same jak w wersji gładkiej — XPA można zwykle zastosować zamiast SPA, odwrotnie już niekoniecznie (koła mogą być za małe dla sztywnego paska).

Długość: Li, Ld/Lw i La — najczęstsza pomyłka

Ta sama pętla ma trzy różne wymiary w zależności od miejsca pomiaru:

Symbol	Nazwa	Gdzie mierzone
Li	długość wewnętrzna	po wewnętrznym obwodzie paska
Ld / Lw / Lp	długość podziałowa (obliczeniowa)	w warstwie neutralnej — używana w obliczeniach napędu
La / Le	długość zewnętrzna	po zewnętrznym obwodzie

Ld jest zawsze większe od Li. Orientacyjne różnice:

Profil	Ld − Li (ok.)
Z / 10	+25 mm
A / 13	+30 mm
B / 17	+40 mm
C / 22	+50 mm
SPZ	+13 mm
SPA	+18 mm
SPB	+22 mm
SPC	+30 mm

Praktyczny wniosek: „A 1250" u jednego producenta może oznaczać Li, u innego Ld — a to różnica 30 mm, czyli często cały zakres regulacji napinacza. Kupując zamiennik, szukaj na starym pasku dopisku Li lub Ld/Lw, a jeśli go nie ma — zmierz pasek taśmą po wewnętrznej stronie i podaj sprzedawcy wymiar razem z informacją, że to długość wewnętrzna.

Paski wielorowkowe (Poly-V, mikroprofilowe)

Inna rodzina, spotykana w motoryzacji, pralkach i AGD. Oznaczenie typu 6PK1210 czyta się tak:

• 6 — liczba rowków (żeberek),
• PK — profil (rozstaw rowków 3,56 mm),
• 1210 — długość w milimetrach.

Profil	Rozstaw rowków
PJ	2,34 mm
PK	3,56 mm
PL	4,70 mm
PM	9,40 mm

Pasek 6PK1210 i 5PK1210 mają tę samą długość, ale inną liczbę żeberek — nie są zamienne.

Napięcie paska

Za luźny pasek ślizga się i przypala (charakterystyczny zapach i pisk przy rozruchu), za mocno napięty niszczy łożyska wałków. Reguła warsztatowa: naciśnij pasek w połowie rozstawu osi siłą palca — ugięcie powinno wynosić około 1,5–2% rozstawu, czyli mniej więcej 16 mm na każdy metr odległości między osiami kół.

Po wymianie warto sprawdzić napięcie ponownie po kilkudziesięciu minutach pracy — nowy pasek zawsze trochę „siada".

Kiedy wymienić

• Pęknięcia poprzeczne na spodzie, wystrzępione boki, ubytki gumy.
• Błyszczące, wypolerowane boki — pasek się ślizgał i stwardniał.
• Pasek sięga dna rowka koła (zużyte koło pasowe, nie sam pasek).
• Zestaw kilku pasków na jednym napędzie — wymienia się wszystkie naraz, bo nowy pasek obok starych przejmie całe obciążenie.

Częste pytania

Co oznacza pasek A 1000?

Profil klasyczny A (13 × 8 mm) i długość 1000 mm. Sprawdź tylko, czy producent podaje długość wewnętrzną (Li), czy podziałową (Ld) — różnica dla profilu A wynosi około 30 mm.

Czym różni się SPA od A?

To dwie rodziny profili. A (13 × 8 mm) jest klasyczny, SPA (12,7 × 10 mm) — wąskoprofilowy: nieco węższy, ale wyższy i przenoszący większą moc. Nie są zamienne, bo inaczej osiadają w rowku koła.

Czy pasek zębaty XPA zastąpi SPA?

Zwykle tak — przekrój jest ten sam, a zęby dodają elastyczności i lepszego chłodzenia. Odwrotna zamiana bywa problematyczna: gładki pasek gorzej znosi małe średnice kół.

Jak zmierzyć długość paska bez oznaczenia?

Owiń pasek taśmą krawiecką po stronie wewnętrznej — otrzymasz Li. Do zamówienia podaj profil (zmierz szerokość górną) i tę długość, zaznaczając, że jest wewnętrzna.

Co oznacza 6PK1210?

Pasek wielorowkowy: 6 żeberek, profil PK (rozstaw 3,56 mm), długość 1210 mm.

Dlaczego nowy pasek piszczy?

Najczęściej jest za luźny albo koła pasowe są zabrudzone/zaolejone. Rzadziej — niewspółosiowość kół. Piszczenie to poślizg, który w kilkanaście minut potrafi wypolerować boki nowego paska i skrócić jego życie o połowę.

Podsumowanie

Profil klasyczny: litera = szerokość (A = 13, B = 17). Wąskoprofilowy: SPZ/SPA/SPB/SPC — węższy, wyższy, mocniejszy. Długość: Li ≠ Ld, a różnica (13–50 mm zależnie od profilu) wystarczy, by pasek nie wszedł. Wielorowkowe czytaj jako „liczba rowków + profil + długość".

Zobacz też: wagi profili stalowych, oznaczenia łożysk i wymiary, tolerancje i pasowania ISO oraz przeliczniki jednostek dla fachowca.

Przeliczenia cali na milimetry i innych jednostek warsztatowych znajdziesz w przeliczniku jednostek.