Wiertło pod nit zrywalny – tabela otworów i dobór długości nitu

Zasada jest prostsza niż przy gwintowaniu: otwór ma być tylko odrobinę większy od nitu — tyle, żeby nit dał się włożyć bez wbijania. Nit zrywalny uszczelnia i trzyma dzięki rozpęczniu trzonu w otworze, więc każdy dodatkowy luz to stracony docisk.

Tabela: wiertło pod nit

Średnica nitu (mm)	Wiertło (mm)
2,4	2,5
3,0	3,1
3,2	3,3
4,0	4,1
4,8	4,9 lub 5,0
5,0	5,1
6,0	6,1
6,4	6,5

Reguła: wiertło = średnica nitu + 0,1 mm, a w praktyce najbliższe większe wiertło z zestawu. Przy 4,8 mm powszechnie wierci się 5,0 mm — to dopuszczalne, bo różnica mieści się w tolerancji rozpęcznienia.

Za duży otwór (np. 5,5 mm pod nit 4,8) to najczęstszy błąd: nit się zaciska, ale trzon nie wypełnia otworu, połączenie luzuje się po kilku drganiach, a w blasze pojawia się owalny otwór.

Długość nitu — dobór do grubości pakietu

Każdy nit ma podany zakres chwytu (grip range) — przedział grubości łączonych materiałów, np. nit 4,8 × 10 mm chwyta pakiet o grubości mniej więcej 3,5–6,5 mm. Zakres znajdziesz na opakowaniu; jeśli go nie ma, użyj reguły warsztatowej:

długość nitu ≈ grubość pakietu + 1,5 × średnica nitu

Przykład: dwie blachy po 1,5 mm (pakiet 3 mm), nit 4 mm → 3 + 6 = 9 mm, czyli nit 4 × 10.

Co się dzieje przy złej długości:

• za krótki — trzpień urwie się, zanim zamek uformuje się po drugiej stronie; połączenie „na niby",
• za długi — zamek formuje się nieprawidłowo, nit wisi luźno albo wygina blachę.

Tabela otworów pod nitonakrętki M3–M12

Nitonakrętka (nitownica z gwintem) wymaga zupełnie innych otworów — tu liczy się średnica korpusu, nie gwintu:

Gwint nitonakrętki	Wiertło (mm)
M3	5,0
M4	6,0
M5	7,0
M6	9,0
M8	11,0
M10	13,0
M12	16,0

Wartości dotyczą standardowych nitonakrętek okrągłych (gładkich i radełkowanych) ze stali i aluminium; otwór wierć na wymiar, bez „zapasu" — luz 0,2–0,3 mm już powoduje obracanie się nitonakrętki przy dokręcaniu śruby. Nitonakrętki w wersji sześciokątnej wymagają otworu dopasowanego do konkretnego typu — sprawdź kartę produktu, bo wersja sześciokątna potrzebuje otworu o takim samym kształcie, żeby nie obracała się przy dokręcaniu.

Dobór materiału nitu

Materiał nitu	Zastosowanie	Uwaga
aluminium (trzpień stalowy)	blachy, obróbki, wnętrza	najtańszy, najsłabszy
stal ocynkowana	konstrukcje, większe obciążenia	ocynk chroni umiarkowanie
nierdzewny A2	zewnątrz, wilgoć	trwały, twardszy — potrzebna mocniejsza nitownica
nierdzewny A4	agresywne środowisko, blisko morza	najdroższy

Zasada antykorozyjna: nit powinien być z materiału zbliżonego do łączonych elementów. Aluminiowy nit w mokrej blasze stalowej (albo odwrotnie) tworzy ogniwo galwaniczne i po jednym sezonie zaczyna się „rozpuszczać" — klasyk przy naprawach rynien i obróbek blacharskich.

Nity specjalne

• Zamknięte (szczelne) — trzon zaślepiony od strony trzpienia; stosuj tam, gdzie połączenie ma nie przepuszczać wody.
• Z poszerzonym łbem — do miękkich i cienkich materiałów (plastik, płyta, cienka blacha), gdzie zwykły łeb przeciągnąłby się przez otwór.
• Rozprężne (multigrip) — obsługują szeroki zakres grubości pakietu, przydatne przy nieznanej grubości warstw.
• Stożkowe (do wpuszczenia) — wymagają pogłębienia stożkowego, żeby łeb schował się w licu.

Częste pytania

Jakie wiertło pod nit 4,8?

4,9 mm, a w praktyce najczęściej wierci się 5,0 mm — takie wiertło jest w każdym zestawie, a różnica mieści się w tolerancji.

Jakie wiertło pod nit 3,2?

3,3 mm. To najpopularniejszy nit do cienkich blach i obróbek.

Jak dobrać długość nitu?

Najlepiej według zakresu chwytu podanego przez producenta. Bez tej informacji: grubość łączonego pakietu plus półtorej średnicy nitu (nit 4 mm w pakiecie 3 mm → około 9–10 mm).

Czy mogę wywiercić większy otwór, jeśli nie mam właściwego wiertła?

Lepiej nie. Nit trzyma dzięki rozpęcznieniu trzonu w otworze — przy zbyt dużym luzie połączenie jest ruchome od pierwszego dnia. Jeśli otwór wyszedł za duży, użyj nitu o większej średnicy.

Dlaczego nit się obraca i nie chce zerwać trzpienia?

Zwykle otwór jest za duży albo nitownica ma zużytą szczękę lub złą końcówkę. Sprawdź też, czy nit nie jest za twardy dla narzędzia — nity nierdzewne wymagają mocniejszej nitownicy niż aluminiowe.

Jakie wiertło pod nitonakrętkę M6?

9,0 mm dla standardowej nitonakrętki cylindrycznej. Wersje sześciokątne i radełkowane mają własne wymagania — sprawdź kartę produktu.

Podsumowanie

Wiertło = średnica nitu + 0,1 mm (3,2 → 3,3; 4,0 → 4,1; 4,8 → 4,9/5,0; 6,4 → 6,5). Długość nitu dobieraj do zakresu chwytu albo z reguły „pakiet + 1,5 × średnica". Nitonakrętki mają zupełnie inne otwory: M6 → 9 mm. I nie łącz aluminium ze stalą tam, gdzie pada deszcz.

Zobacz też: jak dobrać wiertło do gwintu, dobór kołków rozporowych, wymiary wkrętów do drewna oraz kalkulator gwintów.